Tekak Luka atau Pedih: Punca & Rawatan

Apakah punca tekak luka atau pedih? Artikel ini akan membincangkan punca dan rawatan kepada masalah tekak pedih ini.

Pengenalan

Sakit tekak ialah rasa sakit, kering atau gatal di tekak. Sakit di tekak adalah salah satu simptom yang paling biasa kita hadapi, yang menyumbang lebih daripada 2% daripada semua lawatan ke klinik setiap tahun.

Kebanyakan sakit tekak disebabkan oleh jangkitan, atau oleh faktor persekitaran seperti udara kering. Walaupun sakit tekak boleh menjadi tidak selesa, ia biasanya akan hilang dengan sendirinya.

Sakit tekak dibahagikan kepada jenis, berdasarkan bahagian kerongkong :

• Faringitis menyebabkan bengkak dan sakit di tekak.
• Tonsillitis ialah bengkak dan kemerahan pada tonsil, tisu lembut di bahagian belakang mulut.
• Laringitis ialah bengkak dan kemerahan pada kotak suara, atau laring.

Punca Tekak Pedih

1. Selsema, dan jangkitan virus lain

Sakit tekak terjadi biasanya disebabkan oleh jangkitan virus. Antara virus yang menyebabkan sakit tekak ialah:

• Influenza – selesema
• COVID-19
• Mononukleosis, penyakit berjangkit yang disebarkan melalui air liur
• Campak, penyakit yang menyebabkan ruam dan demam
• Cacar air, jangkitan yang menyebabkan demam dan ruam yang gatal
• Beguk, jangkitan yang menyebabkan pembengkakan kelenjar air liur di leher

2. Sakit tekak dan jangkitan kuman lain

Jangkitan bakteria juga boleh menyebabkan sakit tekak. Yang paling biasa adalah radang tekak, jangkitan tekak dan tonsil yang disebabkan oleh bakteria Streptococcus kumpulan A.

Strep throat menyebabkan hampir 20-30% kes sakit tekak pada kanak-kanak. Tonsilitis dan jangkitan seksual seperti gonorea dan klamidia juga boleh menyebabkan sakit tekak.

3. Alahan

Apabila sistem imun bertindak balas terhadap pencetus alahan seperti debunga, rumput dan bulu haiwan peliharaan, sistem imun kita mengeluarkan bahan kimia yang menyebabkan gejala seperti hidung tersumbat, mata berair, bersin dan kerengsaan tekak.

Lebihan lendir dalam hidung boleh menitis ke bahagian belakang tekak. Ini dipanggil titisan postnasal dan boleh merengsakan tekak.

4. Udara kering

Udara kering boleh menyedut lembapan dari mulut dan tekak, dan menyebabkan mereka berasa kering dan gatal. Udara berkemungkinan besar kering pada bulan-bulan musim sejuk apabila sistem pemanasan berfungsi.

5. Asap, bahan kimia dan perengsa lain

Banyak bahan kimia yang berbeza dan bahan lain dalam persekitaran menyebabkan iritasi pada bahagian tekak, termasuk:

• Sebarang jenis asap, termasuk asap tembakau
• Pencemaran udara
• Produk pembersihan dan bahan kimia lain
• Semburan aerosol, seperti penyegar udara

6. Kecederaan

Jenis kecederaan tertentu boleh menyebabkan sakit dan luka di tekak. Penggunaan tekak berulang kali boleh menegangkan pita suara dan otot di kerongkong. Anda boleh mengalami sakit tekak selepas menjerit, bercakap dengan kuat atau menyanyi untuk jangka masa yang lama. Sebagai contoh, sakit tekak adalah aduan biasa di kalangan guru pelatih sukan dan guru pendidikan jasmani ataupun guru nyanyian, yang sering perlu menjerit.

7. Penyakit refluks gastroesophageal (GERD)

Penyakit refluks gastroesophageal (GERD) adalah keadaan di mana asid dari perut kembali ke esofagus – tiub yang membawa makanan dari mulut ke perut.

Asid mengikis esofagus dan tekak anda, menyebabkan gejala seperti pedih ulu hati dan refluks asid – pengaliran semula asid ke dalam kerongkong anda.

8. Tumor

Tumor tekak, kotak suara atau lidah adalah punca sakit tekak yang kurang biasa. Apabila sakit tekak adalah tanda kanser, ia akan kekal dan tidak hilang selepas beberapa hari.

Simptom dan Tanda 

Gejala sakit tekak boleh berbeza-beza bergantung kepada puncanya. Sakit tekak boleh datang dengan gejala lain seperti :

• Rasa terbakar
• Mual dan muntah
• Rasa tekak kering
• Sakit

Ia mungkin lebih menyakitkan apabila anda menelan atau bercakap. Tekak atau tonsil anda juga mungkin kelihatan merah. Kadangkala, tompok putih atau kawasan nanah akan terbentuk pada tonsil. Tompok putih ini lebih kerap berlaku pada sakit tekak yang disebabkan oleh virus.

Bersama-sama dengan sakit tekak, anda juga mungkin mengalami gejala seperti:

• Hidung tersumbat
• Hidung berair
• Bersin
• Batuk
• Demam
• Menggigil
• Kelenjar bengkak di leher
• Suara yang teruk
• Sakit badan
• Sakit kepala
• Masalah menelan
• Hilang selera makan

Ujian Pengesahan

Semasa peperiksaan, doktor akan bertanya tentang gejala anda, dan akan menggunakan lampu untuk memeriksa belakang tekak anda untuk kemerahan, bengkak dan bintik putih. Doktor mungkin juga merasakan bahagian leher anda untuk melihat sama ada anda mempunyai kelenjar bengkak.

Jika doktor mengesyaki anda mengalami sakit tekak, anda akan diambil kultur sampel tekak untuk mendiagnosis punca anda sakit tekak. Doktor akan menyapu bahagian belakang tekak anda dan mengumpul sampel untuk menguji bakteria di tekak. 

Untuk mengesahkan diagnosis, sampel akan dihantar ke makmal untuk diuji. Ujian makmal mengambil masa 1-2 hari, tetapi ia boleh menunjukkan secara pasti punca anda sakit tekak.

Kultur tekak juga boleh membantu menilai jenis jangkitan bakteria lain, seperti klamidia atau gonorea. Selain itu, ujian titik mononukleosis atau ujian antibodi mono juga boleh digunakan untuk menolak sebarang kemungkinan anda mempunyai penyakit mononukleosis.

Kadangkala anda mungkin memerlukan lebih banyak ujian untuk mengetahui punca sakit tekak anda. Anda boleh berjumpa pakar yang merawat penyakit tekak, dipanggil doktor telinga, hidung, dan tekak (ENT) atau pakar otolaryngologi.

Cara melegakan luka tekak di rumah

Anda boleh merawat kebanyakan sakit tekak di rumah. Dapatkan banyak rehat untuk memberi peluang sistem imun anda untuk melawan jangkitan.

Untuk melegakan kesakitan sakit tekak:

1. Berkumur dengan campuran air suam dan 1/2 hingga 1 sudu teh garam.
2. Minum cecair suam yang dapat menenangkan kerongkong, seperti teh panas dengan madu, sup sup atau air suam dengan lemon. Teh herba berkesan terutamanya dalam melegakan sakit tekak.
3. Sejukkan tekak anda dengan memakan hidangan sejuk seperti popsicle atau ais krim.
4. Hisap sekeping gula-gula angin atau Strepsils.
5. Rehatkan suara anda sehingga tekak anda berasa lebih baik.

Bila anda perlu berjumpa doktor

Sakit tekak yang disebabkan oleh jangkitan virus biasanya menjadi lebih baik dengan sendirinya dalam masa 7 hari. Walau bagaimanapun, beberapa punca sakit tekak perlu dirawat.

Hubungi doktor jika anda mempunyai mana-mana gejala yang mungkin lebih serius ini:

• Sakit tekak yang teruk
• Masalah menelan
• Kesukaran bernafas, atau sakit apabila anda bernafas
• Kesukaran membuka mulut anda
• Sakit sendi
• Demam lebih tinggi daripada 38 darjah Celsius
• Leher yang sakit atau kaku
• Darah dalam air liur atau kahak anda
• Sakit tekak yang berlangsung lebih dari seminggu

Rujukan

1. About antimicrobial resistance. (2021). – cdc.gov
2. Aiken PJ, et al. (2018). Keeping the voice fit in the group fitness industry: A qualitative study to determine what instructors want in a voice education program.
3. Ashurst JV, et al. (2022). Streptococcal pharyngitis.
4. Common cold. (2021). – cdc.gov
5. Krüger K, et al. (2021). Clinical practice guideline: Sore throat.
6. Krüger K, et al. (2021). Sore throat.

Tekak Luka atau Pedih: Punca & Rawatan Root of Science.